Üre Gübresi Nedir?
Üre, proteinin metabolize edilmesi ile doğal olarak oluşan, dışkıyla atılabilen bir ürün olma özelliği taşıyor. Tarım sektöründe hem ekinlerde gübre hem de hayvan yemi olarak kullanılan üre, susuz amonyağın yüksek derecede (180) basınçla reaksiyona girmesi sonucu elde ediliyor.
Beyaz rengi ve kokusuz olması ile bilinen üre gübresi, suda kolaylıkla çözünebilmesi sayesinde pratik uygulama vadediyor. Azotlu gübreler içinde kategorize edilen üre gübreleri, hem topraktan hem de yapraktan uygulanabiliyor. Böylelikle bitkilerin azot ihtiyaçları karşılanabiliyor.
CO(NH2)2 - %46 N formülündeki üre gübresi, amidli gübre olarak sınıflandırılıyor. İçindeki karbon ve yapısındaki azot bu sınıflandırma için gerekçe gösteriliyor. Yavaş etkili gübrelerden olan üre gübresi, bitki tarafından kullanılırken işlemden geçiyor. Topraktaki üre bakterilerinin reaksiyona girerek amonyum azotu oluşturması gerekiyor.
Üre Gübresinin Özellikleri
- Beyaz rengi ve kokusuz olması ile bilinir
- Suda kolaylıkla çözünebilir, bu sayede pratik uygulama sağlar
- Azotlu gübreler içinde kategorize edilir
- Hem topraktan hem de yapraktan uygulanabilir
- CO(NH2)2 - %46 N formülündeki üre gübresi, amidli gübre olarak sınıflandırılır
- İçindeki karbon ve yapısındaki azot bu sınıflandırma için gerekçe gösterilir
- Yavaş etkili gübrelerden olup, bitki tarafından kullanılırken işlemden geçer
- Topraktaki üre bakterilerinin reaksiyona girerek amonyum azotu oluşturması gerekir
- Etki süresi ve etkinin derecesi; toprağın sıcaklığına, topraktaki üre bakteri konsantrasyonuna göre değişir
Üre Gübresinin Faydaları
Üre gübresi, ekinlerin gelişimini hızlandırır, boy yapıcı, kök geliştirici etki sağlar. Meyve ve dane gelişiminde önemli rol üstlenen üre, özellikle hububat ve mısır ekiminin temel destekleri arasında yer alır.
Yüksek Azot İçeriği
%46 azot oranıyla en yüksek azot içeriğine sahip gübredir, bu nedenle kullanımı tercih edilir.
Yüksek Tarımsal Değer
Tarımsal değeri yüksek olan üre gübresi bu nedenle sıklıkla kullanılır.
Ekipman Dostu
Üre gübresi, tarım araçları üzerinde daha az paslandırıcı etki yapması nedeniyle tercih edilir.
Kolay Çözünürlük
Fiziksel özelliklerinin uygunluğu üre gübresini daha cazip hale getirir. Suda hızlı çözünebilme, pratik uygulama üre gübresinin avantajlarını oluşturur.
Ekonomik Avantaj
Birim azot üzerinden incelendiğinde, üre gübresi çok daha ucuza mal olur.
Güvenli Depolama
Üre gübresinin yanıcı olmaması nedeniyle depolama riskinin olmaması ve nötr pH özelliği sayesinde ekine zarar vermemesi önem arz eder.
Üre Gübresi Kullanım Alanları
Üre, bitkilerin azot ihtiyacını karşılamak için hemen her tür üründe ve tütün fidelerinin gübrelenmesinde çok yararlıdır. Üre yetersiz verildiğinde bitkinin gelişimi yavaşlar, yapraklar sararır, verim düşer. Üre, bitki gelişiminin bütün evrelerinde kullanılabilme özelliğine sahiptir.
Kullanım Şekli
Üre gübresi ekimle beraber veya ekim öncesi taban gübre (toprakaltı) olarak uygulanabildiği gibi, üst gübre olarak da kullanılabilir. Her iki halde de toprak çok kumsul ve milli bünyeye sahipse, aşırı yağışlarla veya hatalı sulamayla üre gübresinin büyük bir kısmı toprağın derinliklerine doğru yıkanır. Bu nedenle bu gibi topraklarda üre formunda azotlu gübre kullanırken sulamaya dikkat etmek gerekir.
Üre gübresi buğday ve arpa gibi bitkilerde üst gübre olarak toprak yüzeyine serpilerek uygulandığında, özellikle kireçli ve pH değeri yüksek olan topraklarda hava sıcaklığına bağlı olarak güneş enerjisiyle hidrolize olur ve %30-40 oranında bir azot kaybı meydana gelebilir. Toprağa karıştırılarak uygulanan üre gübresinde ise azot kaybı daha az yaşanır.
Uygulama Zamanı
Güzlük ekim için azotlu gübre kullanılacağı zaman, amonyum sülfat veya üre gübresinin kullanımı önerilir. İlkbahar ve yaz gübrelemelerinde ise amonyum nitrat kullanımı tavsiye edilir.
Üre tercihen yağışlı bölgelerle kullanılır, ancak geçit ve kurak bölgeler için de uygundur. Kurak bölgelerde yağış öncesinde toprağa gömülerek tatbik edilmesi azot kaybının önüne geçer.
Bitkilere daha yarayışlı olabilmesi için bakteriler tarafından reaksiyona girmesi ve amonyum ve nitrata dönüştürülmesi gerekir. Bu nedenle üre gübre, diğer gübrelerden daha erken zamanda uygulanır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Doğru uygulamada üre gübresi zararları söz konusu olmaz. Ancak toprak altı uygulama sırasında eğer gübre ekinin köküne veya ekilen tohuma denk gelirse bitkiye zarar verebilir. Tohumun çimlenmesi bozulur veya tamamen engellenir.
Fazla üre gübresi uygulaması toprağı asidik hale getirebilir ve doğal verimi azaltır. Çok fazla kullanımda ekinde yanma görülebilir. Ürenin yoğun, fazla ve gereksiz kullanımının çevre için de zararlı olabileceği, atmosferi kirletici etki verebildiği belirtilir.
Gübre verildikten sonra toprağın hemen karıştırılması tavsiye edilir. Ürenin fazlaca verilmesi gereken durumlarda, gereken miktar birkaç kısma bölünerek uygulanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Üre gübresi, bitkilerin gelişim dönemlerine göre farklı zamanlarda uygulanabilir. Genel olarak, güzlük ekim için ekim öncesi veya ekimle birlikte, ilkbahar ve yaz dönemlerinde ise bitki gelişimine göre üst gübre olarak uygulanır. Üre gübresi, diğer azotlu gübrelere göre daha erken uygulanmalıdır çünkü bitki tarafından kullanılabilir forma dönüşmesi için bakteriler tarafından reaksiyona girmesi gerekir.
Üre gübresi, toprak altı (taban gübre) veya toprak üstü (üst gübre) olarak uygulanabilir. Toprak altı uygulamada, ekim öncesi veya ekimle birlikte toprağa karıştırılır. Toprak üstü uygulamada ise bitki gelişim döneminde toprağın yüzeyine serpilir. Üst gübre olarak uygulandığında, özellikle kireçli topraklarda azot kaybını önlemek için yağış öncesi veya sulama öncesi uygulanması ve mümkünse toprağa karıştırılması önerilir.
Üre gübresi, hemen hemen tüm tarım bitkilerinde kullanılabilir. Özellikle tahıllar (buğday, arpa, mısır), meyve ağaçları, sebzeler, endüstriyel bitkiler (pamuk, şeker pancarı) ve çim alanlarında yaygın olarak kullanılır. Yüksek azot içeriği sayesinde bitkilerin yeşil aksamının gelişimini destekler ve verimi artırır.
Üre gübresi, genellikle fosfor ve potasyum içeren gübrelerle birlikte kullanılabilir. Ancak, kalsiyum nitrat ve süperfosfat gibi bazı gübrelerle karıştırılması önerilmez çünkü kimyasal reaksiyonlar sonucu besin kaybı yaşanabilir. Gübreleme programı, toprak analizi sonuçlarına ve bitki ihtiyaçlarına göre planlanmalıdır. Farklı gübrelerin birlikte kullanımı konusunda bir uzman tavsiyesi almak en doğru yaklaşımdır.
Üre gübresi kullanımında dikkat edilmesi gereken başlıca hususlar şunlardır:
- Toprak altı uygulamada, gübre doğrudan tohum veya bitki köküne temas etmemelidir.
- Aşırı kullanımdan kaçınılmalıdır, fazla üre gübresi toprağı asidik hale getirebilir ve bitkilerde yanma görülebilir.
- Üst gübre olarak uygulandığında, azot kaybını önlemek için yağış öncesi veya sulama öncesi uygulanmalıdır.
- Kumsul ve milli topraklarda, yıkanma riskine karşı sulama kontrolü yapılmalıdır.
- Uygulama sonrası toprağın karıştırılması, azot kaybını azaltır.
- Doğru dozda ve zamanında uygulama için toprak analizi yaptırılması önerilir.
